Nhân một cuộc hội thảo về Văn Học Miền Nam 1954-75 (Vương Trí Nhàn)

.

.

Nhân một cuộc hội thảo về văn học miền Nam 1954-75

Vương Trí Nhàn 3 bình luận

26/12/2014

http://damau.org/archives/35006

.

.

Nguồn: http://vuongtrinhan.blogspot.com/2014/12/nhan-mot-cuoc-hoi-thao-ve-van-hoc-mien.html
Một cuộc hội thảo về văn học miền Nam 1954-75 vừa được tổ chức ở bên Mỹ. Tôi hơi thất vọng vì ba lẽ:

1/ các đồng nghiệp của tôi ở hải ngoại vẫn bị cảm xúc chi phối quá nặng. Bây giờ mà các anh vẫn nhắc nhở đến những đánh giá bất công của mấy ông X, Y. Z., những ý kiến cực đoan tồn tại từ đã trên dưới ba chục năm trước. Vào thời điểm này trong nước có mấy ai còn nghĩ như thế?

Theo sự nhìn nhận của tôi, thì hiện nay nghiên cứu văn học trong nước đang ở thế bế tắc đến cùng cực. Nhiều việc cần làm mà không ai đủ sức làm. Với cả nền văn học Hà Nội từ sau 1945 cũng không ai có được phát hiện gì mới.

Chính là lúc này, một số bạn trẻ rất có năng lực ở Hà Nội có, ở Sài Gòn Huế có, đang âm thầm hướng tới những Võ Phiến, Thanh Tâm Tuyền, Mai Thảo, Vũ Khắc Khoan… để hy vọng qua kinh nghiệm của các nhà văn bậc thầy ấy, may ra hé lộ con đường đi tới của văn chương nước nhà. Sao các anh không tính chuyện thảo luận cùng họ, cộng tác với họ?

Các anh than thở “Văn học miền Nam (VHMN) từ 54-75 là một trong những nền văn học bất hạnh nhất trong lịch sử văn học Việt Nam” với nghĩa nó bị cấm đoán, nó không được thu thập đầy đủ. Cái đó có, nhưng tình cảnh đâu đến nỗi bi đát lắm, hiện nay nó đang được khôi phục dần dần.

Nếu muốn dùng chữ bất hạnh, tôi nghĩ tới cả nền văn học dân tộc nói chung, bao gồm cả văn học miền Bắc.
Nhưng hiểu theo nghĩa này, thì cứ gì văn học VN. Mà văn học Trung Hoa lục địa cũng bất hạnh, văn học Nga xô viết cũng bất hạnh.

Nay là lúc chúng ta  cùng nên gạt những cảm xúc bi lụy ấy đi.

May mà những năm ấy, còn có văn học miền Nam!
Nay là lúc chúng ta phải nhìn về nó với niềm tự hào và gắng đi tìm ra những bài học của nó, để tiếp tục làm văn học trong hoàn cảnh mới và giúp cho văn học trong nước cùng phát triển.

2/ Xin phép nói một cảm tưởng sau khi đọc các bài tham luận. Gạt đi mọi khách sáo,  tôi muốn được thẳng thắn mà nói rằng cách tôn vinh VHMN của các anh rất nhiệt tình đấy, nhưng còn thiếu sức khai phá gợi mở.

Theo tôi hiểu, các phương pháp tiếp cận văn học trên thế giới hiện nay đủ mạnh để  phát huy hiệu quả cả với văn học các nước Đông Nam Á, các nước Ả Rập…(nói chung là những nền văn học bên ngoài văn học phương Tây). Lâu nay đọc các anh viết trên mạng,  các cuốn sách các anh mới  in, tôi  biết rằng trong mấy chục năm qua, ở xứ người, các anh đã học hỏi được rất nhiều.
Thế mà nhìn vào những nhận xét các anh nêu lên trong hội thảo này, tôi chưa thấy được cái mới đó — các anh chưa mở ra được cái phương hướng mới đủ sức giúp bạn đọc hôm nay hiểu thêm về một nền văn học mà mọi người cùng yêu mến.

3/ Khi nói về văn học miền Nam, lẽ tự nhiên người ta phải đả động đến văn học miền Bắc.

Đã có lần, trong một cuộc phỏng vấn của một đồng nghiệp, tôi nói rằng một trăm năm sau, khi nói tới thế kỷ XX, người ta không bỏ được nền văn học miền Nam, cũng như không thể bỏ được văn học miền Bắc.
Dù phân lượng không đồng đều, song mỗi bên có đóng góp riêng vào việc ghi lại đời sống tinh thần dân tộc, không bên nào thay thế được bên nào.

Đến hôm nay, tôi vẫn nghĩ thế, và tôi muốn các anh cùng chia sẻ.

Làm sao trong khi đề cao VHMN 54-75, các anh có thể sổ toẹt cái phần thành tựu theo một cách riêng  của văn học miền Bắc trong thời gian đó.

Tôi không nói tất cả, tôi chỉ nói rằng vượt lên trên một số đông tầm thường và xu thời, vẫn có những cây bút miền Bắc tin ở sứ mệnh cầm bút của mình.

Ở những người này có rất nhiều mâu thuẫn, cũng có lúc họ đã chùn tay, đã đầu hàng, nhưng rồi tiếp sau đó, bên cạnh đó, lại vẫn giữ được cái phần lương tâm lương tri của một người viết văn chân chính.
Nỗ lực đó của họ còn được ghi lại trong các trang sách.

Đối lập và tuyệt đối hóa những khác biệt văn học giữa hai miền chẳng những là bất cận nhân tình mà còn là phản khoa học.

Nó ngăn cản người ta đi dần tới một cách hiểu đúng đắn về mỗi bên.
Chính ra là trong sự phát triển của mình, văn học hai miền thời gian 1954-75 đã có sự nhìn vào nhau, đối thoại ngấm ngầm với nhau.
Việc nghiên cứu trở lại cuộc đối thoại xảy ra trong những năm đó là một trong những  phương cách thiết yếu để đẩy tới cuộc đối thoại giữa văn học trong nước và văn học hải ngoại hôm nay.

———————

3 bình luận

black raccoon viết:

Đối lập và tuyệt đối hóa những khác biệt văn học giữa hai miền chẳng những là bất cận nhân tình mà còn là phản khoa học. (VTN)

Tôi không rõ liệu trong văn học “đối lập” và “khác biệt” có thể đem lại “bất cận” và “phản” như ông Vương Trí Nhàn chủ trương hay không?
Theo tôi nghĩ, đã đối lập thì đâu cần phải “cận”. Mà, khoa học mình có muốn phản lại nó cũng khó, có khi bất khả. Nói thí dụ, xe có 4 bánh tròn, nay làm cho nó vuông thì làm sao chạy? Về đối lập, theo tôi biết ngay văn học thời VNCH, có nhừng nhóm, những cá nhân, những tạp chí họ khá trái ngược nhau, thậm chí không giao du với nhau. Họ bất cận và họ khác biệt nhau nhưng họ hoàn toàn không ( thể) triệt tiêu nhau, nền văn học đó vẫn … chạy. Như vậy thì nó vẫn nhân tình và vẫn … khoa học chứ !

Vấn đề của văn học tựu trung có thể kể: tác giả, tác phẩm, xuất bản và độc giả. Ở trong nước hiện nay có đầy đủ. Nó lại được sống trong thời kỳ hoà bình ổn định. Nó hùng hậu gấp 10 lần thời chiến tranh của văn học VNCH. Nay, quý vị than thở là nó đang bế tắc. Theo ý của quý vị, có lẽ là bế tắc “khâu” tác phẩm. Tác phẩm thuộc về hoàn toàn của tác giả. Chịu . Làm sao cho một tác giả sáng tác được hay? Chịu. Tôi tin là sẽ chả có cuộc bắt tay làm việc nào có thể chen vào lĩnh vực hoàn toàn tư riêng này được cả. Còn như vấn đề thuộc về xuất bản hay học thuật chẳng hạn, thì tự điều chỉnh lại. Cho “Giấy Vụn” chính hức hành nghề đi. Đừng tịch thu bằng cấp của nhà văn Nhã Thuyên v.v…

– 26.12.2014 vào lúc 10:37 a

Thiệp Hằng viết:

Ông VTN viết: “Tôi không nói tất cả, tôi chỉ nói rằng vượt lên trên một số đông tầm thường và xu thời, vẫn có những cây bút miền Bắc tin ở sứ mệnh cầm bút của mình.

Ở những người này có rất nhiều mâu thuẫn, cũng có lúc họ đã chùn tay, đã đầu hàng, nhưng rồi tiếp sau đó, bên cạnh đó, lại vẫn giữ được cái phần lương tâm lương tri của một người viết văn chân chính.
Nỗ lực đó của họ còn được ghi lại trong các trang sách”

Thưa ông, qua những trang sách của những ấn phẩm trong giai đoạn 54-75 đã được phát hành tại miền Bắc VN , tôi cố tìm để xem ai là thiểu số cây bút miền Bắc này nhưng chưa tìm đươc. Mong ông chỉ giáo dùm Cảm ơn ông.

– 26.12.2014 vào lúc 12:15 pm

Nguyễn Đức Tùng viết:

Bài nhận định của nhà phê bình Vương Trí Nhàn chứa quá nhiều điểm có thể gây tranh cãi, trong khi nó khá ngắn, có lẽ vì viết cho blog riêng.
Tuy nhiên, nó vẫn có thể phản ảnh đúng thực trạng của sự suy nghĩ của nhiều người như ông ấy, ở vào các vị trí khác so với các nhà văn hải ngoại.
Dù sao, Vương Trí Nhàn vẫn là một nhà phê bình có uy tín ở miền Bắc, và có thiện cảm với văn học miền Nam. Tôi thiết nghĩ, đọc văn bản một cách cẩn trọng, và góp ý hay phê phán, nếu có, một cách ôn tồn, sẽ dễ thuyết phục người có ý kiến khác biệt với mình hơn.
Như thế mới có thể mở rộng đối thoại đa chiều, có ích cho văn học.
Việc đặt bài nhận định của Vương Trí Nhàn bên cạnh các bài khác, nhất là bài tham luận sắc sảo của anh Phùng Nguyễn, gợi ra nhiều điểm khác biệt cần mọi người suy nghĩ thêm.
Sự công bố bài nhận định của VTN, anyway, là một việc làm công bằng và trọng học thuật của Da Màu.
Bravo các bạn.
Nguyễn Đức Tùng

– 26.12.2014 vào lúc 11:48 pm

———————–

HỘI THẢO VỀ VĂN HỌC MIỀN NAM 1954-1975

.

Vị trí của SÁNG TẠO trong sự phát triển Văn Học Miền Nam sau 1954

Trương Vũ     25.12.2014

http://www.tienve.org/home/activities/viewTopics.do?action=viewArtwork&artworkId=18389

.

Văn Học Miền Nam 1954-1975: Đường Về Gian Nan

Phùng Nguyễn      Thứ Tư, ngày 24 tháng 12 năm 2014

http://www.diendantheky.net/2014/12/phung-nguyen-van-hoc-mien-nam-1954-1975.html

.

Tính “văn học” trong Văn Học Miền Nam

Trần Doãn Nho    23.12.2014

http://damau.org/archives/34977

.

Thanh Tâm Tuyền, Nhà Thơ Tiên Phong

Ngự Thuyết   12/12/2014

http://vietbao.com/p112a230944/ferguson-missouri-va-quan-he-den-trang-tai-hoa-ky

.

Hai Mươi Năm Văn Học Miền Nam (1954 – 1975): Phẩm Tính và Ý Nghĩa (*)

Bùi Vĩnh Phúc     12.12.2014

http://damau.org/archives/34812

.

Tác giả và người đọc trong thơ miền nam 1954-75

Nguyễn Hưng Quốc  12.12.2014

http://www.voatiengviet.com/content/tac-goa-va-nguoi-doc-trong-tho-mien-nam-1954-75/2555441.html

.

Ý thức nữ quyền trong tác phẩm của các nhà văn nữ từ 1954-1975

Trịnh Thanh Thủy     Tuesday, December 09. 2014 11:30:49AM

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=199455&zoneid=23#.VIi_8XvWOKE

.

Hội Thảo 20 Năm Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Phần 2)

Đặng Phú Phong     Cập nhật: 11/12/2014 10:52

http://www.baocalitoday.com/vn/tin-tuc/van-nghe/hoi-thao-20-nam-van-hoc-mien-nam-1954-1975-phan-2.html

.

Hội Thảo 20 Năm Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Phần 1)

Đặng Phú Phong         Cập nhật: 08/12/2014 12:19

http://www.baocalito.day.com/vn/tin-tuc/van-nghe/hoi-thao-20-nam-van-hoc-mien-nam-1954-1975.html

.

40 Năm Văn Học Miền Nam Thất Thủ: Thế hệ Hậu Chiến khước từ Thân phận mồ côi

Trangđài Glassey-Trầnguyễn   9.12.2014

http://damau.org/archives/34771

.

Văn nghệ sĩ và “sân chơi” xuất bản của Miền Nam, 20 năm

Du Tử Lê     07/17/2012 06:07 PM

http://www.dutule.com/D_1-2_2-105_4-4468/van-nghe-si-va-san-choi-xuat-ban-cua-mien-nam-20-nam.html

.

Chủ nghĩa hiện đại trong thơ miền Nam 1954-75

Nguyễn Hưng Quốc   07.12.2014

http://www.voatiengviet.com/content/chu-nghia-hien-dai-trong-tho-mien-nam/2548576.html

.

Chất sáng tạo tinh tế và phong phú của thơ Nguyên Sa

Phạm Quốc Bảo   Wednesday, December 03, 2014 6:20:29PM

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=199164&zoneid=271#.VIds7Mm8OKE

.

Hội Thảo 20 Năm Văn Học Miền Nam (ngày thứ nhì)

Văn Học Miền Nam và di sản văn hóa để lại

Kalynh Ngô/Người Việt Monday, December 08, 2014 6:51:41PM

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=199442&zoneid=3#.VIdvRMlKTNs

.

Hội Thảo 20 Năm Văn Học Miền Nam (ngày thứ nhất)

Văn Học Miền Nam 54-75 ‘chỉ 20 năm, nhưng vô cùng quan trọng’

Kalynh Ngô/Người Việt Saturday, December 6, 2014 8:19:21PM

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=199344&zoneid=1#.VIStRcm8OKE

VIDEO : Hội Thảo 20 Năm Văn Học Miền Nam, 1954 – 1975 (ngày thứ nhất)

https://www.youtube.com/watch?v=dngW5O4m85s

.

Thông Báo: Hội Thảo Văn Học Miền Nam

Da Màu    05/12/2014

http://damau.org/archives/34720

.

Hội Thảo Văn Học Miền Nam: 2 Ngày 6 Và 7 Tháng 12, 2014

Việt Báo  03/12/201400:05:00

http://vietbao.com/p112a230413/hoi-thao-van-hoc-mien-nam-2-ngay-6-va-7-thang-12-2014

.

Những khắc khoải siêu hình trong thơ Miền Nam 1954-75

Nguyễn Hưng Quốc         03.12.2014

http://www.voatiengviet.com/content/nhung-khac-khoai-sieu-hinh-trong-tho-mien- nam/2542799.html

.

Phỏng vấn Luật Sư Trần Thanh Hiệp về tạp chí Sáng Tạo

Ðinh Quang Anh Thái/Người Việt Tuesday, December 02, 2014 7:25:10PM

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=199111&zoneid=1#.VH9gB8m8OKE

.

VÕ PHIẾN: VĂN HỌC MIỀN NAM TỔNG QUAN

Người Việt Books tái bản, 2014    Thứ Năm, ngày 27 tháng 11 năm 2014

http://www.diendantheky.net/2014/11/sach-moi-vo-phien-van-hoc-mien-nam-tong.html

.

Số phận của văn học miền nam sau 1975

Nguyễn Hưng Quốc    Thứ Bảy, ngày 29 tháng 11 năm 2014

http://www.diendantheky.net/2014/11/nguyen-hung-quoc-so-phan-cua-van-hoc.html#more

.

Đặng Thơ Thơ nói về 20 năm văn học miền Nam (1954-1975)

Đinh Quang Anh Thái/Người Việt Wednesday, November 26, 2014 3:00:42 PM

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=198831&zoneid=1#.VHaKPcm8OKE

.

Muộn còn hơn không: Hội thảo về văn học miền Nam 1954-1975

Nguyễn Hưng Quốc    25.11.2014

http://www.voatiengviet.com/content/blog/2532776.html

.

Ðặt lại giá trị văn học miền Nam trong lịch sử văn học Việt Nam

Tiểu Muội (thực hiện)     Thứ Sáu, ngày 21 tháng 11 năm 2014

http://www.diendantheky.net/2014/11/tieu-muoi-thuc-hien-at-lai-gia-tri-van.html

.

Hoài hương là một ý niệm, một cội nguồn bất tận – Báo Người Việt Phỏng vấn nhà văn Trịnh Thanh Thủy về Văn Học Miền Nam 1954 – 1975

Kalynh Ngô/Người Việt (thực hiện)     22.11.2014

http://damau.org/archives/34599

.

NỖI BUỒN CHIẾN TRANH QUA THI CA MIỀN NAM (1945-1975)

Huy Phương      Chủ Nhật, ngày 23 tháng 11 năm 2014

http://www.diendantheky.net/2014/11/huy-phuong-noi-buon-chien-tranh-qua-thi.html

.

.

.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d người thích bài này: