BÁO CÁO ĐẶC BIỆT CỦA CPJ : 274 NHÀ BÁO BỊ GAM GIỮ TRÊN TOÀN CẦU (Việt Nam Thời Báo)

.

.

Báo cáo đặc biệt của CPJ : 274 nhà báo bị giam giữ toàn cầu   

Việt Nam Thời Báo

16.12.2020 6:15

Số lượng nhà báo bị bỏ tù trên toàn cầu vì công việc của họ đạt mức cao mới vào năm 2020 khi các chính phủ đàn áp việc đưa tin về COVID-19 hoặc cố gắng ngăn chặn việc đưa tin về bất ổn chính trị. Các nhà độc tài một lần nữa lại che đậy những luận điệu chống báo chí từ Hoa Kỳ.

Báo cáo đặc biệt của CPJ do Elana Beiser thực hiện

Phát hành ngày 15 tháng 12 năm 2020

New York

Một số lượng kỷ lục các nhà báo đã bị bỏ tù trên toàn cầu vì công việc của họ vào năm 2020 khi các quốc gia độc tài bắt giữ nhiều nhà báo liên quan đến COVID-19 hoặc bất ổn chính trị. Trong bối cảnh đại dịch, các chính phủ đã trì hoãn việc xét xử, hạn chế du khách, và coi thường gia tăng nguy cơ về sức khỏe trong tù; ít nhất hai nhà báo đã chết vì mắc bệnh trong khi bị giam giữ.

Trong cuộc khảo sát toàn cầu hàng năm vào ngày 1 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Bảo vệ Nhà báo đã phát hiện ít nhất 274 nhà báo phải ngồi tù liên quan đến công việc của họ, vượt mức cao nhất là 272 người vào năm 2016. Trung Quốc đã bắt giữ một số nhà báo vì đưa tin về đại dịch và là nhà tù tồi tệ nhất thế giới trong hai năm liền. Tiếp theo là Thổ Nhĩ Kỳ, nước tiếp tục xử tội các nhà báo và bắt giữ những nhà báo mới; Ai Cập, đã tiến rất xa trong việc giam giữ các nhà báo mà không kết án họ vì bất kỳ tội gì; và Ả Rập Xê Út. Các quốc gia nơi số lượng nhà báo bị bỏ tù tăng đáng kể là Belarus, nơi xảy ra các cuộc biểu tình lớn liên quan đến cuộc bầu cử lại tổng thống đang gây tranh cãi và Ethiopia, nơi có bất ổn chính trị biến thành xung đột vũ trang.

Điều này đánh dấu năm thứ năm liên tiếp các chính phủ đàn áp đã bỏ tù ít nhất 250 nhà báo. Thiếu sự lãnh đạo toàn cầu về các giá trị dân chủ – đặc biệt là từ Hoa Kỳ, quốc gia với Tổng thống Donald Trump đã miệt thị báo chí không ngừng và có quan hệ thân hữu với các nhà độc tài như Tổng thống Ai Cập Abdelfattah el-Sisi – đã gây ra cuộc khủng hoảng. Khi các nhà độc tài tận dụng luận điệu “tin giả” của Trump để biện minh cho hành động của họ – đặc biệt là ở Ai Cập – thì số lượng nhà báo bị bỏ tù vì tội “tin giả” tăng đều đặn. Năm nay, 34 nhà báo đã bị bỏ tù vì “đưa tin sai sự thật”, so với 31 nhà báo năm ngoái.

Tại Hoa Kỳ, không có nhà báo nào bị bỏ tù vào thời điểm điều tra nhà tù của CPJ, nhưng 110 nhà báo chưa từng có đã bị bắt hoặc bị buộc tội vào năm 2020 và khoảng 300 nhà báo bị tấn công, phần lớn do cơ quan thực thi pháp luật, tổ chức Theo dõi Tự do Báo chí Hoa Kỳ cho biết.

Ít nhất 12 nhà báovẫn phải đối mặt với cáo buộc hình sự, một số trong số đó có án tù.

Các nhà quan sát nói với CPJ rằng bầu không khí chính trị phân cực, lực lượng thực thi pháp luật quân sự hóa và sự quan tâm đến giới truyền thông kết hợp trong một làn sóng biểu tình nhằm xóa bỏ các quy tắc từng cho nhà báo được cảnh sát bảo vệ.

CPJ có công bố các khuyến nghị cho chính quyền sắp tới của Tổng thống đắc cử Joe Biden nhằm khôi phục sự Lãnh đạo tự do báo chí Hoa Kỳ trên toàn cầu, bao gồm việc đảm bảo trách nhiệm giải trình cho các vụ tấn công nhà báo trong nước cũng như hướng dẫn các nhà ngoại giao ở nước ngoài tham dự các phiên tòa xét xử các nhà báo và lên tiếng ủng hộ các phương tiện truyền thông độc lập.

CPJ nhận thấy sự thiếu tin tưởng vào phương tiện truyền thông ở Mỹ đặc biệt nguy hiểm trong thời kỳ đại dịch toàn cầu

Tại Trung Quốc, nhiều người trong số 47 tù nhân đang thụ án dài hạn, hoặc bị giam ở khu vực Tân Cương mà không tiết lộ bất kỳ tội danh nào. Nhưng khi virus corona tàn phá thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc vào đầu năm nay, chính quyền đã bắt giữ một số nhà báo vì đưa tin làm ảnh hưởng tin tức chính thức về phản ứng của Bắc Kinh.

Ba người vẫn bị giam giữ vào ngày 1 tháng 12 bao gồm nhà báo video độc lập Zhang Zhan, người đã bắt đầu đăng báo cáo về Vũ Hán trên Twitter và YouTube vào đầu tháng Hai và đã bị bắt vào ngày 14 tháng 5.

Video của cô ấy bao gồm các cuộc phỏng vấn với Chủ doanh nghiệpcông nhân địa phương về tác động của COVID-19 và phản ứng của chính phủ đối với đại dịch.

Trong cuộc điều tra toàn cầu của CPJ, Zhang Zhan là một trong số hàng chục người phụ thuộc rất nhiều vào mạng xã hội – nền tảng mà các nhà báo đặc biệt quan tâm khi tất cả các phương tiện khác đều bị nhà nước kiểm duyệt hoặc kiểm soát gắt gao. Khán giả toàn cầu vẫn có thể xem được các video của cô ấy vì chúng được lưu giữ bởi các công ty bên ngoài Trung Quốc. Nhưng CPJ nhận thấy rằng nội dung tương tự được sản xuất bởi những người khác sau đó bị bỏ tù đã bị gỡ xuống vì những lý do không rõ ràng, cản trở việc nghiên cứu và nhấn mạnh những lo ngại lâu dài về tính minh bạch của những đại công ty công nghệ toàn cầu như Google, Twitter và Facebook.

Cũng tại Trung Quốc, các cuộc tấn công ngoại giao dường như khiến truyền thông nước ngoài gia tăng nguy cơ, trong một năm có hơn một chục nhà báo làm việc cho các ấn phẩm của Mỹ ở đại lục bị trục xuất.

Công dân Úc Cheng Lei, người dẫn chương trình tin tức kinh doanh cho đài truyền hình nhà nước Mạng Truyền hình Toàn cầu Trung Quốc, đã bị bắt vào tháng 8 vì cáo buộc gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia trong bối cảnh căng thẳng giữa Trung Quốc và Úc, khiến cô trở thành nhà báo Úc thứ hai bị giam giữ sau blogger Yang Hengjun , người đã bị giam giữ với cáo buộc gián điệp kể từ tháng 1 năm 2019

Trong khi đó, các nhà chức trách Ai Cập tăng cường bắt giữ, buộc tội và gia hạn vô thời hạn các hình thức giam giữ trước khi xét xử, nâng số nhà báo vào tù lên 27 người, bằng kỷ lục năm 2016. Riêng trong tháng 11, các công tố viên đã đưa ra cáo buộc khủng bố mới đối với nhiếp ảnh gia Sayed Abd Ellah và blogger Mohamed “Oxygen” Ibrahim để tránh lệnh tòa yêu cầu họ được thả. Kể từ tháng 4 năm 2019, chính quyền Ai Cập đã sử dụng các chiến thuật tương tự để gia hạn việc giam giữ ít nhất tám nhà báo khác, CPJ ghi nhận.

Năm nay, cuộc đàn áp ở Ai Cập vẫn tiếp diễn và bất chấp đại dịch; và trong một trường hợp, hành động của nhà chức trách đã gây tử vong. Ít nhất ba nhà báo đã bị bắt vì đưa tin về COVID-19, chẳng hạn như chỉ trích việc truyền thông nhà nước thiếu đưa tin về các bác sĩ và y tá mắc bệnh. Bộ Nội vụ cấm gia đình và luật sư thăm tù từ đầu tháng Ba đến giữa tháng Tám, với lý do dịch bệnh.

Tuy nhiên, các nhân viên an ninh nhà nước Ai Cập đã bắt giữ Sayed Shehta vào ngày 30 tháng 8 tại nhà của anh ta ở Giza, nơi anh đang tự cách ly sau khi được chẩn đoán mắc bệnh COVID-19; Sayed Shehta bất tỉnh tại đồn cảnh sát, và sau đó được đưa đến bệnh viện và bị còng tay vào giường trong phòng chăm sóc đặc biệt. Nhưng Mohamed Monirchịu một số phận tồi tệ hơn.

Nhà báo kỳ cựu này đã bị bắt vào ngày 15 tháng 6 với tội danh tham gia một nhóm khủng bố, tung tin giả và lạm dụng phương tiện truyền thông xã hội, sau khi chỉ trích cách xử lý của chính phủ đối với đại dịch COVID-19, trong cuộc phỏng vấn ngày 26 tháng 5 và bài báo ngày 14 tháng 6 trên Al-Jazeera.

Monir bị ốm khi ở trong nhà tù Tora ở Cairo, được thả vào ngày 2 tháng 7 và qua đời vào ngày 13 tháng 7 tại bệnh viện Giza do biến chứng của COVID-19.

Trên toàn thế giới, ít nhất một nhà báo khác đã chết sau khi nhiễm virus trong khi bị giam giữ. Nhà báo Honduras David Romero – giám đốc của Radio Globo và Globo TV, người đang thụ án 10 năm vì tội phỉ báng một cựu công tố viên – mất ngày 18 tháng 7  sau khi nhiễm COVID-19 trong khi bị giam giữ tại một cơ sở ở Támara, gần thủ đô Tegucigalpa.

Nguy cơ phơi nhiễm vi rút trong tù đã khiến CPJ cùng với 190 nhóm khác để kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới thả tất cả các nhà báo bị bỏ tù vì công việc của họ trong chiến dịch tự do báo chí #FreeThePress

Người nhận Giải thưởng Tự do Báo chí Quốc tế Azimjon Askarov cũng chết trong tù vào năm 2020, sau nhiều năm Ủy ban Nhân quyền Liên hợp quốc, CPJ và các nhóm khác vận động chính quyền Kyrgyzstan trả tự do cho ông.

Askarov bị kết án chung thân với cáo buộc bịa đặt, để trả đũa cho việc ông phơi bày những hành vi lạm dụng của cảnh sát

Vợ của nhà báo, Khadicha Askarova, nói với CPJ rằng Askarov đã không thể đi lại và bị sốt trong nhiều tuần trước khi chết, và cô ấy nghi ngờ anh ta đã nhiễm COVID-19 nhưng nhà tù chính quyền đã cho không kiểm tra.

Những nơi khác ở Châu Âu và Trung Á, các nhà báo đã  vướng vào trong sự bất ổn ở Belarus; Tổng thống Aleksandr Lukashenko tuyên bố giành chiến thắng cho nhiệm kỳ thứ sáu trong một cuộc bầu cử được nhiều người coi là gian lận, châm ngòi cho các cuộc biểu tình quần chúng .

Cơ quan chức năng bắt hàng chục  nhà báo, kết án  nhiều người bị phạt tiền hoặc giam giữ hành chính và giam giữ từ một đến hai tuần, nhưng một số phải đối mặt với tội danh nghiêm trọng hơn.

Tính đến ngày 1 tháng 12, ít nhất 10 nhà báo đã bị bỏ tù ở Belarus; họ là được liệt kê trong cuộc điều tra của CPJ lần đầu tiên kể từ năm 2014.

|Bất ổn chính trị, trong trường hợp này dẫn đến xung đột vũ trang, cũng khiến các nhà chức trách vây bắt các nhà báo ở Ethiopia; ít nhất bảy người đã bị bỏ tùso với một năm trước đó.

Hầu hết họ đều bị buộc tội chống phá nhà nước, tuy nhiên chính quyền đã nhiều lần gia hạn tạm giam để điều tra mà không đưa ra được bằng chứng.

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, nơi mọi nhà báo bị bỏ tù đều phải đối mặt với các cáo buộc chống nhà nước, con số trong tù đã giảm kể từ khi tăng đột biến vào năm 2016, năm chứng kiến một nỗ lực đảo chính thất bại vào tháng Bảy. Khi các toà soạn đóng cửa, các doanh nhân ủng hộ chính phủ tiếp quản và sự thù địch tư pháp đã xóa sổ các phương tiện truyền thông chính thống một cách hiệu quả, Thổ Nhĩ Kỳ đã cho phép nhiều nhà báo chờ xét xử bên ngoài nhà tù hơn. CPJ đã phát hiện 37 nhà báo bị bỏ tù trong năm nay, chưa bằng một nửa so với năm 2016, nhưng chính quyền vẫn tiếp tục bắt giữ các nhà báo – và luật sư của họ. Vì COVID-19, các thủ tục tố tụng tư pháp đã bị đình chỉ trong ba tháng vào năm 2020, kéo dài thời gian giam giữ cho những người bị giam và gây lo lắng cho những người chờ xét xử ở ngoài.

Trong những tuần trước cuộc điều tra của CPJ, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ ít nhất ba nhà báo làm việc cho cơ quan thông tấn Mezopotamya ủng hộ người Kurd vì đưa tin chỉ trích của họ, bao gồm cả Cemil Uğur, người bị cáo buộc trong một câu chuyện rằng quân nhân giam giữ và tra tấn hai dân làng và ném họ từ máy bay trực thăng xuống; một người sau đó đã chết. (Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết dân thường bị thương khi chống đối bắt giữ).

Tại Iran, 15 nhà báo đã bị bắt giam vào ngày 1/12.

Ngày /12, cơ quan chức năng xét xử một người trong số họ, Roohollah Zam, với 17 tội danh bao gồm gián điệp, tung tin giả ra nước ngoài và xúc phạm các giá trị Hồi giáo và nhà lãnh đạo tối cao.

Trang web và kênh Telegram của Zam Tin tức Amad đã báo cáo chỉ trích về các quan chức Iran và chia sẻ thời gian và địa điểm của các cuộc biểu tình trong năm 2017.

Ông Zam bị giam giữ vào năm 2019 ở Baghdad, Iraq, được đưa về Iran và bị kết án tử hình.

Các phát hiện khác từ cuộc điều tra hàng năm của CPJ bao gồm:

– Hai phần ba số nhà báo vào tù bị buộc tội chống nhà nước như khủng bố hoặc thành viên của các nhóm bị cấm.

– Không có khoản cáo buộc nào được tiết lộ trong 19% trường hợp; hơn một nửa trong số 53 nhà báo đó đang ở Eritrea hoặc Saudi Arabia.

– Gần như tất cả các nhà báo bị bỏ tù trên toàn thế giới đều là người dân địa phương sống ở đất nước của họ. CPJ đã tìm thấy ít nhất bảy người có quốc tịch nước ngoài hoặc song tịch, bị giam ở Trung Quốc, Eritrea, Jordan và Ả Rập Xê-út.

– Ba mươi sáu nhà báo, hay 13%, là nữ. Một số người viết về nữ quyền ở Iran hoặc Ả Rập Xê Út; một số bị bắt vì viết về các cuộc biểu tình ở Belarus.

Mỗi năm, điều tra của CPJ dẫn đến kết quả có điều chỉnh nhỏ đối với dữ liệu đã xuất bản , khi CPJ được biết về các vụ bắt giữ, trả tự do hoặc tử vong trong tù đã xảy ra trong những năm trước.

Năm nay, CPJ đã biết về những cái chết vào tháng 8 năm 2019 của Samuel Wazizi ở Cameroon và của Jihad Jamal vào năm 2016 ở Syria; tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu nhà tù năm 2020, CPJ đã phát hiện thấy ba tù nhân đã bị bỏ tù vào năm 2018 hoặc 2019 mà tổ chức này không hề hay biết.

Theo đó, số lượng nhà báo có tên trong cuộc tổng điều tra nhà tù năm 2019 hiện là 251 người, so với 250 nhà báo được công bố ban đầu, trong khi những năm trước có những điều chỉnh nhỏ. Cái chết của Jamal đã dẫn đến việc giảm tổng số năm 2016 từ 273 – mức cao kỷ lục trước đó – xuống còn 272.

Phương pháp luận

Điều tra dân số về nhà tù chỉ dành cho các nhà báo bị chính phủ giam giữ và không bao gồm những người đã biến mất hoặc bị giam giữ bởi các tổ chức phi nhà nước. Những trường hợp này được phân loại là “mất tích” hoặc “bị bắt cóc”.

CPJ định nghĩa nhà báo là những người đưa tin hoặc bình luận về các vấn đề công cộng trên bất kỳ phương tiện truyền thông nào, bao gồm báo in, ảnh, đài phát thanh, truyền hình và trực tuyến. Trong cuộc điều tra nhà tù hàng năm, CPJ chỉ xem xét những nhà báo đã xác nhận đã bị bỏ tù vì liên quan đến công việc của họ.

CPJ tin rằng các nhà báo không nên bị bỏ tù khi làm công việc của họ. Trong năm qua, sự vận động của CPJ đã giúp trả tự do sớm cho ít nhất 75 nhà báo bị cầm tù trên toàn thế giới.

Danh sách của CPJ là ảnh chụp nhanh những người bị giam giữ vào lúc 12:01 sáng ngày 1 tháng 12 năm 2020.

Danh sách này không bao gồm nhiều nhà báo bị bỏ tù và được thả trong suốt năm; những trường hợp đó có thể được tìm thấy tại http://cpj.org

Các nhà báo vẫn nằm trong danh sách của CPJ cho đến khi xác định một cách chắc chắn hợp lý rằng họ đã được thả hay đã chết trong khi bị giam giữ.

Elana Beiser là giám đốc biên tập của Ủy ban Bảo vệ Nhà bá, cưu biên tập cho Dow Jones Newswires và The Wall Street Journal ở New York, London, Brussels, Singapore, và Hong Kong.

Nguồn: https://cpj.org

______________________________________________________________________

Tin bài liên quan:

VNTB – 74 tổ chức truyền thông và quyền kêu gọi trả tự do cho nhà báo

VNTB – Tự do báo chí và điều 117, Bộ Luật hình sự

VNTB – Tự do – gương mặt đẹp đẽ nhất…

  VNTB – Không bỏ quên và không hy sinh Nhân quyền cho Thương mại. (phần 2)

.

.

.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d người thích bài này: